Krzanowski
Przypomnijmy sobie krośnieńskie marzenia o lotnisku sprzed ponad 25 lat. W 1999 roku, podczas jednego ze spotkań instytucji i osób, które patrzyły w przyszłość lotniska, kreślono wizję, która wówczas wydawała się literacką fikcją: - We Francji, pod miejscowością alpejską dwa razy mniejszą od Krosna, jest lotnisko i świetnie funkcjonuje jako łącznik pomiędzy Alpami a światem. My Alp nie mamy, ale mamy Bieszczady i Beskid Niski, trochę przemysłu i chęci - mówił Piotr Przytocki, wówczas jeszcze prezes Podkarpackiej Izby Gospodarczej.
Albo taki przykład: nieżyjący już Jerzy Krzanowski, jeden z twórców Nowego Stylu, opowiadał wtedy o bogatych przedsiębiorcach z Podkarpacia, którzy są zainteresowani zakupem prywatnych samolotów. Szok. Prywatne samoloty latające z Krosna! Turystyka, biznes, transport towarowy, komunikacja lotnicza - wszystko to brzmiało jak nierealne koncepcje.
Ale dla uzupełnienia tej historii, przypomnijmy też ówczesne realia. Lotnisko w Krośnie należało wówczas jeszcze do państwa, było nieogrodzoną trawiastą łąką, ze zdegradowanym pasem startowym pamiętającym wojnę. Nie byliśmy jeszcze w Unii Europejskiej, a milionowe kosztorysy modernizacji wyglądały wówczas jakby planowano lot na księżyc.
W sprawy lotniska zaangażowany był też ówczesny wójt Korczyny Stanisław Roman: - Trzeba zdać sobie sprawę, że lotnisko jest szansą dla całego regionu, nie tylko dla Krosna - mówił. Jego wypowiedzi świadczyły o tym, że znaczenia lotniska był bardziej świadomy niż władze miasta.
Pisaliśmy o tym w 2000 roku w artykule Gdzie wylądujemy? Sprawa krośnieńskiego lotniska.
Później pojawiły się nie tylko nadzieje, ale i problemy. To tylko kilka przykładów:
I tak władze miasta rozwiązywały problem za problemem. Kluczowy był rok 2017. Lotnisko było już w gestii Krosna, z powołaną w tym celu spółką. Oddano wtedy do użytku rozbudowaną wieżę kontroli lotów, oświetlony pas startowy, drogi kołowania i stację paliw. Pisaliśmy o tym m.in. tutaj: Pas startowy już gotowy i uwieczniliśmy na tym filmie:
Dziś lotnisko obsługuje ok. 20 tys. operacji lotniczych rocznie (starty / lądowania). Odbywają się na nim szkolenia cywilne (samolotowe, szybowcowe, spadochronowe) oraz wojskowe (np. z wykorzystaniem samolotu Casa czy śmigłowców). Z infrastruktury korzystają też turyści (np. by zatankować maszyny i ruszyć dalej w drogę) i przedsiębiorcy. Z krośnieńskiego lotniska regularnie korzysta również Straż Graniczna w lotach patrolowych rejonów przygranicznych. Odbywają się tu też imprezy rozrywkowe (SpeedLand, balony), a wokół lotniska powstała strefa inwestycyjna, także dla przemysłu lotniczego.
Jedno z lądowań pasażerskiego samolotu odrzutowego, który przywiózł niemieckich przedsiębiorców do Krosna, udokumentowaliśmy na filmie:
W 1999 roku były to wręcz senne wizje.
A teraz wyobraźmy sobie krośnieńskie lotnisko za kolejne kilka lat. Na dwukilometrowym, oświetlonym pasie ląduje samolot przylatujący na przegląd techniczny do lokalnej bazy serwisowej. W hangarach pracują przy nim mechanicy i programiści CNC wyszkoleni w Krośnie. Kilkaset metrów dalej, w strefie inwestycyjnej, inżynierowie testują duże bezzałogowce podłączone do autonomicznej sieci 5G, a nad porządkiem w powietrzu - gdzie obok siebie latają samoloty, szybowce i drony - czuwa nowoczesny radar.
Taki cel stawia sobie Urząd Miasta Krosna, przygotowując projekt rozbudowy lotniska. Aby zrozumieć, dlaczego samorząd decyduje się na ten krok właśnie teraz, warto najpierw spojrzeć na to, czym dysponujemy dzisiaj, a czego nam jeszcze brakuje.
Obecne oblicze krośnieńskiego lotniska (EPKR) to efekt dużej modernizacji zakończonej w 2017 roku. Wtedy powstała tu utwardzona, asfaltowa droga startowa o długości 1100 metrów i szerokości 30 metrów, wyposażona w oświetlenie nawigacyjne, drogi kołowania i płytę postojową. Obok niej wciąż funkcjonują też pasy trawiaste o długości 1035 metrów, wykorzystywane m.in. przez szybowce.
Dzisiejsze parametry oznaczają, że Krosno posiada lotnisko o kodzie referencyjnym 2B. W praktyce pozwala to na bezpieczną obsługę małych samolotów szkoleniowych, sportowych, turystycznych i mniejszych maszyn biznesowych - o rozpiętości skrzydeł do 24 metrów.
Dla dalszego rozwoju gospodarczego miasta 1100 metrów pasa to już jednak za mało. Dla nieco większych samolotów transportowych, turbośmigłowych czy odrzutowców biznesowych taki dystans - szczególnie przy mokrej nawierzchni lub gorszej pogodzie - jest barierą nie do przejścia.
Wydłużenie drogi startowej o kolejne 900 metrów (do pełnych 2000 metrów) podniesie rangę krośnieńskiego lotniska do kodu 3C. Otworzy to drogę dla statków powietrznych o rozpiętości skrzydeł do 36 metrów, dając Miastu zupełnie nowe możliwości.
Miejski projekt nosi oficjalną nazwę: "Zwiększenie odporności regionalnej infrastruktury transportowej poprzez rozbudowę lotniska w Krośnie". W unijnym języku "odporność" oznacza po prostu przystosowanie lotniska do działania w czasie wojny, klęsk żywiołowych czy awarii. Ostatnie lata i sytuacja za naszą wschodnią granicą pokazały, że o bezpieczeństwo i gotowość na sytuacje nadzwyczajne musi dbać nie tylko państwo, ale także lokalne samorządy.
Jednym z najważniejszych założeń tej inwestycji jest to, aby Krosno stało się lotniskiem rezerwowym dla portu Rzeszów-Jasionka. Jeśli z powodu awarii, uszkodzenia lub innego kryzysu podrzeszowski port nie mógłby przyjmować samolotów, zmodernizowane lotnisko w Krośnie przejmie rolę zaplecza dla południowej części województwa.
Urzędnicy podkreślają przy tym jasno: w Krośnie nie powstaną regularne linie pasażerskie. Dwukilometrowy pas, poszerzone do 45 metrów miejsca do zawracania samolotów oraz nowe drogi kołowania (DKA i DKB) mają na co dzień służyć biznesowi i szkoleniom. Z kolei w sytuacjach nadzwyczajnych - podczas klęsk żywiołowych czy zagrożeń - pozwolą na przyjmowanie samolotów z pomocą humanitarną, transport medyczny oraz sprawne prowadzenie akcji ratowniczych i logistycznych. Podobną modernizację głównego pasa startowego z tego samego programu unijnego przejdzie również lotnisko w Mielcu.
Rozbudowa lotniska to także czysta kalkulacja gospodarcza. Lepsze zaplecze ma przyciągnąć inwestorów na sąsiednie tereny przemysłowe - zwłaszcza firmy z branży lotniczej, logistycznej i technologicznej.
Jako konkretny przykład Urząd Miasta podaje możliwość utworzenia w Krośnie bazy remontowej dla samolotów. Aby jednak firmy serwisujące maszyny lotnicze chciały budować tu swoje hangary i zatrudniać ludzi, samoloty przylatujące na przeglądy muszą mieć gdzie bezpiecznie wylądować.
Krosno ma już zaplecze edukacyjne, które przygotowuje fachowców dla takiej branży. Na początku 2026 roku przy Zespole Szkół Mechanicznych ("Mechaniku") otwarto za 19 mln zł nowoczesne Branżowe Centrum Umiejętności (BCU) Lotniczych (pisaliśmy o tym w artykule: Od ucznia do specjalisty Boeinga (...)).
Uczniowie, studenci i dorośli uczą się tam m.in. zaawansowanej obróbki skrawaniem na pięcioosiowych obrabiarkach CNC, robotyki, awioniki oraz pracy z kompozytami. Z kolei inżynierów kształci krośnieńska Państwowa Akademia Nauk Stosowanych (PANS). Rozbudowa lotniska ma sprawić, by ci specjaliści znaleźli dobrą pracę na miejscu, w Krośnie.
Kolejnym kierunkiem, którym Krosno chce wyróżnić się w Polsce i zdobyć przewagę nawet nad znacznie większymi miastami, są bezzałogowe statki powietrzne, czyli drony.
Wokół krośnieńskiego lotniska już teraz powstaje całe zaplecze dla tej branży:
Szerzej opisywaliśmy to w tekście: Krosno będzie słynąć z dronów? Tu będzie ich produkcja i sprzyjające zaplecze do lotów.
Jak jednak bezpiecznie pogodzić na jednym niebie samoloty, szybowce i testowane drony? Dziś brak obrazu radarowego nad Krosnem utrudnia monitorowanie przestrzeni powietrznej i blokuje rozwój bardziej zaawansowanych lotów bezzałogowych.
Dlatego jednym z kluczowych punktów miejskiego projektu jest zakup radaru wraz z systemem antydronowym. Urządzenia te dadzą kierującym lotami dokładny podgląd na to, co dzieje się w powietrzu wokół lotniska. Pozwolą szybko wykryć i śledzić nieuprawnione obiekty (w tym drony), a w razie potrzeby - aktywnie chronić przestrzeń lotniska. Bez takiego wyposażenia dalszy rozwój usług dronowych i specjalistycznych szkoleń w Krośnie byłby mocno ograniczony.
Z nowoczesnymi technologiami wiąże się również współpraca z wojskiem. Niedawno Miasto podpisało listy intencyjne z Wojskiem Obrony Terytorialnej (tzw. terytorialsi). Porozumienie dotyczy wykorzystania krośnieńskiego lotniska do specjalistycznych szkoleń, przede wszystkim dla operatorów dronów. Urząd Miasta stara się rozwiać przy tym obawy o militaryzację tego terenu i zapewnia, że na lotnisku nie będą na stałe stacjonować jednostki wojskowe (według naszych ustaleń terytorialsi będą stacjonować przy ul. Okulickiego).
Wszystkie zajęcia mają odbywać się zgodnie z cywilnymi przepisami lotniczymi, z zachowaniem bezpieczeństwa innych użytkowników lotniska oraz komfortu mieszkańców.
Jest jednak oczywiste, że gdyby doszło do konfliktu zbrojnego w naszej części Europy, Wojsko Polskie wraz z sojusznikami, bez pytania mieszkańców czy władz miasta, przejmie zarząd nad lotniskiem. Będą z niego korzystać dla realizacji określonych operacji podczas ewentualnej wojny. Jego dalsza rozbudowa jest więc w interesie wszystkich mieszkańców regionu, dla ich bezpieczeństwa i obrony niepodległości państwa.
Obecnie inwestycja jest na etapie dopinania formalności i finansów. Trwa procedura uzyskiwania pozwolenia na budowę, a miasto przygotowuje wniosek o dotację z programu Fundusze Europejskie dla Podkarpacia 2021–2027 (w ramach działań na rzecz odpornej infrastruktury transportowej).
Cały projekt wyceniono na ponad 44 mln zł brutto (koszty kwalifikowalne to 36 mln zł). Krosno stara się o ponad 21 mln zł unijnego wsparcia, co pokryłoby około 60% wydatków kwalifikowalnych. To, kiedy dokładnie na lotnisko wjadą maszyny budowlane, zależy teraz od uzyskania kompletu decyzji administracyjnych oraz wyników konkursu o unijne dofinansowanie.
Miasto chce odpowiedzieć na ewentualne pytania mieszkańców w kwestii dalszego unowocześniania lotniska. Spotkanie odbędzie się 9 listopada 2026 r. (poniedziałek) o godz. 18:00 w Szkole Podstawowej nr 15 na krośnieńskiej "Guzikówce".
Zapytać można, ale robić swoje. Już Goethe mówił: „Kto nie idzie do przodu, ten się cofa”. A dla zciekłych krytyków Unii Europejskiej i zwolenników toższamości narodowej - Adam Asnyk:
"Trzeba z żywymi naprzód iść,
Po życie sięgać nowe,
A nie w uwiędły lauru liść
Z uporem stroić głowę!"
Od 25 lat trzymamy kciuki, by krośnieńskie lotnisko się rozwijało. Dokumentujemy zachodzące tam zmiany i tłumaczymy ich znaczenie dla regionu. Takie profesjonalne dziennikarstwo wymaga jednak nakładów. Możesz wesprzeć naszą pracę drobną kwotą: buycoffee.to/krosno24
Fiu, fiu, fiu...
