Tu czas ma swój dom. Sprawdziliśmy, co kryje nowa Fabryka Zegarów Wieżowych

Redakcja Portalu

Ponad 100 lat temu w Krośnie istniało wyjątkowe miejsce na skalę krajową - Fabryka Zegarów Wieżowych. Właśnie otwarto miejsce poświęcone tej historii

Damian Krzanowski

Zabytkowy „dom pod zegarem” przy ul. Piłsudskiego ponad sto lat temu był domem i pracownią mistrza zegarmistrzowskiego Michała Mięsowicza (więcej pisaliśmy o nim tutaj). To tutaj jego warsztat przemienił się w Pierwszą Krajową Fabrykę Zegarów Wieżowych. W 1990 roku budynek stał się siedzibą Muzeum Rzemiosła, w którym zegarmistrzostwo było jedną z wielu prezentowanych pracowni rzemieślniczych.

We wrześniu 2023 roku rozpoczęła się przebudowa budynku. Muzeum Rzemiosła zostanie przeniesione na ul. Blich, gdzie wciąż trwają prace. Pisaliśmy o tym m.in. tutaj. Teraz charakter miejsca nawiązuje do jego korzeni, a zbiory, które ponad 30 lat znajdowały się w magazynach, bo nie miały odpowiedniego miejsca do eksponowania, w końcu zostały zaprezentowane.

Marta Rymar, dyrektor Muzeum Rzemiosła przed siedzibą Fabryki Zegarów Wieżowych przy ul. Piłsudskiego 19 

Damian krzanowski

- Przestrzeń powiększyła się przez odkopanie zasypanych piwnic, ale były to skomplikowane prace konstrukcyjne. Przez to, że jest to zabytek położony na skarpie dla bezpieczeństwa wszystkie wykopy i pogłębianie fundamentów odbywało się ręcznie, bez sprzętu mechanicznego – mówi Marta Rymar, dyrektor Muzeum Rzemiosła.

Budynek zyskał więc nowy poziom, klatkę schodową, windę oraz przebudowane sale ekspozycyjne. Zostały one zaprojektowane przez pracownię Adventure, która specjalizuje się w multimedialnych muzeach i stworzyła m.in. wystawy Muzeum Browaru Żywiec, Aushwitz czy ekspozycje multimedialne w Muzeum Bóbrce.

 - Stworzyliśmy w Krośnie jedyne w Polsce i być może w Europie muzeum, które jest stricte poświęcone zegarom wieżowym, mierzeniu czasu i zegarom. Wyjątkowość pokazuje postać Michała Mięsowicza, ponieważ on założył Pierwszą Krajową Fabrykę Zegarów Wieżowych. Wiemy, że pionierami w tej dziedzinie byli Austriacy czy Niemcy, natomiast my mieliśmy w Polsce to jedno wyjątkowe miejsce, właśnie tutaj w Krośnie. Z czego jesteśmy dumni i musimy się tych szczycić i chwalić oraz przypominać tę postać – mówi Marta Rymar.

Upamiętnienie tej historii odbywa się z pomysłem, w nowoczesny i multimedialny sposób. Oto co znajdziemy w nowym muzeum:

Przekręć kluczyk i zobacz, co się stanie

Pierwsza z sal na parterze, choć sprawia wrażenie tajemniczej, daje odpowiedzi na ważne pytania – czym w ogóle jest czas, dlaczego i jak go mierzymy, co filozofowie pisali o czasie. Można tu poznać czas od strony naukowej i życiowej, a także przekonać się, że dla każdego z nas czas płynie trochę inaczej. Pokazuje to test przycisku – przyłóż do niego dłoń na 30 sekund, a licznik pokaże Ci, jakie masz wyczucie czasu.

Tutaj czas jest nie tylko mierzony, ale wręcz namacalny

Damian krzanowski

Historie i eksponaty ukryte są w różnych zakamarkach, a kluczem do nich jest…kluczyk. Taki sam, którego Michał Mięsowicz używał do nakręcania jednego ze swoich zegarów. W jednym miejscu przekręcenie kluczyka podświetla gablotę, w innym uruchamia stanowisko doświadczalne lub interaktywną opowieść.

Po przekręceniu kluczyka uruchamia się klepsydra wraz z nagraniem będącym dawką wiedzy

damian krzanowski

Rodzinna strona zegarmistrza

W kolejnym pomieszczeniu możemy poznać rodzinę Mięsowiczów. Tam zobaczymy meble, które stały w ich domu, przedmioty, jakich używali na co dzień czy zabawki, którymi bawiły się dzieci. Można zobaczyć ożywione rodzinne fotografie, a także posłuchać wspomnień żyjącej wnuczki zegarmistrza.

Przedmioty należące do żony zegarmistrza Adeli Mięsowicz

Damian krzanowski

W sali prezentowany jest także film, w którym Michał Mięsowicz oprowadza swojego brata po Krośnie z lat 20. ubiegłego wieku.

Tutaj na co dzień będą się odbywać także pokazy filmu "Mięsowicz. Konstruktor czasu" z aktorem Bartłomiejem Topą w roli głównej

Damian krzanowski

W tej części można też zagrać w interaktywną grę, poprawne odpowiedzi na pytania o zegarmistrzostwo sprawią, że twarz Michała Mięsowicza ułoży się z wirtualnych puzzli.

Historia pokazana jest w interaktywnych elementach, które uruchamia się przez przekręcenie kluczyka

damian krzanowski

Serce fabryki

Schodząc w dół (lub jadąc windą) trafiamy do prawdziwej zegarmistrzowskiej pracowni. 

Nie są to oryginalne maszyny z dawnej pracowni z Krosna, ale na takich samych pracował Michał Mięsowicz

Damian krzanowski

- W przestrzeniach dawnej fabryki zostało dużo elementów, z których powstawały zegary, np. tryby (koła zębate - przyp. red.) czy ramy zegarowe. Nie było jednak maszyn, a zależało nam, aby pokazać takie same, na których pracował Michał Mięsowicz. Szukanie ich było trochę jak śledztwo detektywistyczne, ale udało się zdobyć maszyny z tamtej epoki. Trzy sprowadzono z Czech, a dwie z Niemiec – opowiada Marta Rymar.

Dzięki archiwalnym fotografiom muzealnicy mogli odtworzyć wygląd pracowni

muzeum rzemiosła w KroŚnie

Tylko szklana szyba dzieli zabytkową fabrykę od współczesnej pracowni zegarmistrzowskiej.

- Jest to jedna z najlepiej wyposażonych pracowni zegarmistrzowskich, można powiedzieć, że w Europie. Koszt sprzętu to jest prawie milion złotych. Służy on między innymi do naprawiania bardzo drogich zegarków, jak np. Rolexy i inne z najwyższych półek - mówi dyrektor muzeum.

Przy białym biurku, z nowoczesnym wyposażeniem będą pracować współcześni zegarmistrzowie

Damian krzanowski

Jednym z nich jest urządzenie, na którym kładzie się zegarek i ono go „słucha”, a następnie wskazuje, w jakiej części lub jakim podzespole jest problem.

W tym miejscu będzie pracował pan Tadeusz, który pochodzi ze Śląska, a przez 35 lat prowadził w Paryżu swoje atelier zegarmistrzowskie. Teraz na emeryturze zamieszkał na Podkarpaciu.

Miejsce napraw zegarków, które znalazło się w Fabryce zostało wyposażone w profesjonalny sprzęt o wartości 1 mln zł

damian krzanowski

- Wspólnie z Towarzystwem Zegarmistrzów Polskich mamy ideę stworzyć tutaj klasę branżową, w której moglibyśmy na tym sprzęcie uczyć przyszłych zegarmistrzów, aby przywrócić ten zawód – zdradza pani dyrektor.

Odkryj zegary Mięsowicza

W kolejnym, niebieskim pomieszczeniu można zobaczyć makiety budynków, na których do dzisiaj znajdują się zegary krośnieńskiego mistrza.

Ścianę jednej z sal wypełniają miniatury różnych budowli, których wspólnym elementem jest zegar wykonany przez Mięsowicza

damian krzanowski

Za pomocą specjalnej, elektronicznej wyszukiwarki, można sprawdzić, czy w interesującym nas mieście znajduje się zegar Mięsowicza. W katalogu jest ich aż 280.

Ostatnią z ekspozycji są zegary pochodzące ze sklepu Michała Mięsowicza. – Ta kolekcja zegarów to była pierwsza kolekcja, jaką zebrano w Muzeum Rzemiosła – mówi Magdalena Czelna-Mikosz, zastępca dyrektora Muzeum Rzemiosła.

Kolekcja zegarów Muzeum Rzemiosła

damian krzanowski

Tu zegary są wszędzie

Na piętrze budynku znajdują się pomieszczenia dla pracowników, a także sala edukacyjna, która będzie służyć organizacji np. warsztatów dla dzieci. Tutaj w każdej sali i w każdym korytarzu jest zegar. Nie zabrakło ich także w toaletach – korzystających z nich gości o pełnych godzinach może zaskoczyć kukułka. Co ważne toalet jest kilka, zostały one także przystosowana do osób z niepełnosprawnościami oraz wyposażone w przewijak, czego brakowało w dawnej siedzibie muzeum.

Cześć oryginalnej reklamy z zakładu zegarmistrzowskiego Michała Mięsowicza, który znajdował się przy ulicy Słowackiego w Krośnie

damian krzanowski

Praktyczne informacje

Fabryka Zegarów Wieżowych będzie otwarta od wtorku do piątku od 8:00 do 18:00 oraz w soboty i w niedziele od 10:00 do 18:00. Bilet normalny będzie kosztował 35 zł, ulgowy oraz z Kartą Mieszkańca – 25 zł.

Od środy (29.04) trwa oficjalne otwarcie filii i przez cały weekend majowy zwiedzanie jest bezpłatne. Pełen program dostępny jest tutaj.

Kolejną okazją do darmowego zwiedzania Fabryki Zegarów Wieżowych będzie Noc Muzeów zaplanowana na 16 maja (sobota).