Portalu
Wiemy już, jak wygląda i skąd się wziął bulwar Krosno w Kanadzie – tutaj. Teraz pora na sąsiedzkie wizyty w Czechach i na Słowacji. To tam znajdują się ulice nawiązujące do Krosna. Obecność naszego miasta w nazewnictwie ulic Pragi i Koszyc nie jest jednak dziełem przypadku, ani sympatii Słowaków do zakupów w Krośnie, lecz wynikiem dramatycznych wydarzeń z czasów II wojny światowej.
Przed rozpoczęciem II wojny światowej Słowacja i Czechy tworzyły jedno państwo (Czechosłowację). W 1939 roku Niemcy zajęli Pragę, tworząc Protektorat Czech i Moraw, a Słowacja ogłosiła niepodległość, stając się sojusznikiem III Rzeszy i jednym z agresorów Polski.
Po kilku latach wojny Słowacja przestała popierać Hitlera. Głównie z powodu wzrostu nastrojów antyniemieckich w społeczeństwie, bliskości Armii Czerwonej oraz bezpośredniej okupacji kraju przez Niemcy w 1944 roku, co doprowadziło do wybuchu Słowackiego Powstania Narodowego.
ZSRR postanowiło pomóc Słowackiemu Powstaniu Narodowemu, organizując operację karpacko-dukielską. To w okolicach Krosna, a później w samym jego centrum, we wrześniu 1944 roku trwały walki między oddziałami armii niemieckiej a wojskami Armii Czerwonej, wspieranymi przez wojska 1. Korpusu Czechosłowackiego.
Walki zakończyły się zdobyciem Krosna i zakończeniem władzy reżimu III Rzeszy na terenie miasta, jednocześnie stając się nadzieją dla Słowacji. Nie był to jednak koniec operacji. Celem było przebicie się Przełęczą Dukielską przez Karpaty. Tam w okolicach Dukli, Iwli czy Chyrowej rozegrały się jedne z najkrwawszych bitew na ziemiach polskich podczas II wojny światowej.
Dla Słowaków i Czechów bitwy te mają wymiar szczególny, ponieważ to właśnie w rejonie Krosna (m.in. we Wrocance) jednostki czechosłowackie przeszły swój chrzest bojowy w tej operacji, a w dalszych walkach na południu tysiące żołnierzy straciło życie. Dowództwo nad armią obejmował wówczas gen. Ludvík Svoboda – późniejszy prezydent Czechosłowacji, która końcem wojny odrodziła się z powrotem jako jedno państwo.
Pamięć o tych wydarzeniach przetrwała dekady i postanowiono ją zapisać na słowackich i czeskich ulicach.
Znajduje się ona we wschodniej części miasta, w dzielnicy Dargovských hrdinov położonej na wzgórzu, potocznie nazywanej „Furča”.
- Podobnie jak sama dzielnica, większość ulic w dzielnicy nosi nazwy związane z walkami na froncie wschodnim lub wydarzeniami II wojny światowej oraz czołowymi postaciami ruchu oporu. Nazwy ulic miały być dostosowane do ideologicznej nazwy osiedla, aby zwiększyć „socjalistyczną świadomość mieszkańców Koszyc” na temat realiów II wojny światowej i wyzwolenia Koszyc – cytuje jedną z publikacji Urząd Miasta Koszyc.
Co ciekawe, dodają także: - Po pokojowej rewolucji w 1989 roku, w przeciwieństwie do innych dzielnic miasta, zwłaszcza Starego Miasta, nie znaleziono woli obywatelskiej, aby zmienić nazwy ulic.
Od 2009 Krosno i Koszyce są miastami partnerskimi (pisaliśmy o tym tutaj), ale jak widać nasza "przyjaźń" ma znacznie starsze korzenie.
Ulica Krosnianska nie wyróżnia się szczególnie, choć jest to ważna arteria o długości około 1,35 km, przy której dominują bloki z wielkiej płyty, typowe dla budownictwa lat 70. i 80. Przy ulicy działają dwie szkoły podstawowe (nazwa ulicy jest nieodłącznym elementem ich nazwy).
- Ta przy Krosnianskiej 4 jest według rankingu INEKO ósmą najlepszą szkołą podstawową na Słowacji – podsuwa ciekawostkę tamtejszy Urząd Miasta.
Nazwa ta została nadana w 1977 roku. Podobnie jak w przypadku Koszyc, oficjalnym powodem upamiętnienia Krosna w stolicy Czech było uznanie go za miejsce kluczowych bitew II wojny światowej.
Praska Krosenská ma ok. 500 metrów. Jest częścią dzielnicy Bohnice w północnej części Pragi (Praga 8). To także osiedle z wielkiej płyty, co widać przy "naszej" ulicy, tłumnie zapełnionej samochodami mieszkańców wysokich bloków.
Osiedle powstało jako symbol przyjaźni polsko-czechosłowackiej. W bezpośrednim sąsiedztwie Krosenskiej znajdują się ulice nazwane na cześć innych polskich miast, takich jak:
W 2009 roku partnerskie miasto Krosna – Użgorod postanowiło nadać jednej z ulic nazwę Krośnieńskiej. O oficjalnym uhonorowaniu pisaliśmy tutaj.
Prezydent Piotr Przytocki mówił wówczas: - Po raz pierwszy nasze miasto ma swoją ulicę poza granicami kraju. To piękny gest i z pewnością duża promocja Krosna.
Teraz już wiemy, że krośnieńskich ulic poza Polską jest znacznie więcej, a ta na Ukrainie nie była pierwszą z nich.
